طرح زوج و فرد از درب منزل تهران؛ جریمه، ساعت | امروز ۲ دی

از ابتدای آذر ۱۴۰۴، طرح زوج و فرد از درب منازل در تهران به دستور کارگروه اضطرار آلودگی هوا اجرا شد. این طرح تا ۱۹ آذر ادامه داشت و در روز یکم و دوم دی ماه نیز اجرایی شده است. در قالب این طرح، تردد خودروها بر اساس زوج یا فرد بودن پلاک محدود شده، فروش مجوز روزانه طرح ترافیک متوقف شده و برای تردد غیرمجاز در روزهای ممنوع، جریمه ۲۰۰ هزار تومانی در نظر گرفته شده است. هم‌زمان، تردد کامیون‌ها و سایر خودروهای سنگین در سطح شهر تا اطلاع ثانوی ممنوع اعلام شده است.

دبیر کارگروه کاهش آلودگی هوای استان تهران از اجرای طرح زوج‌‌ و فرد در تهران تا پایان سال (شب عید) خبر داده است. هرچند با توجه به مخالفت شهرداری تهران، طرح زوج و فرد تا پایان سال لغو شد و مقرر شد صرفا در برخی روزها اجرایی شود. در ادامه، جزئیات مربوط به ساعت اجرای طرح، استثناهای در نظر گرفته‌شده برای برخی خودروها، وضعیت رانندگان تاکسی‌های اینترنتی و شیوه‌های جدید اعمال قانون از جمله توقیف ساعتی خودروهای متخلف بررسی می‌شود.

طرح زوج و فرد از درب منزل یعنی چه؟

طرح «زوج و فرد از درب منزل» یعنی محدودیت تردد از لحظه خروج خودرو از محل سکونت اعمال می‌شود. در این شیوه، دیگر ملاک فقط ورود به یک محدوده مشخص نیست؛ بلکه تمام شهروندان باید بر اساس زوج یا فرد بودن پلاک‌ خود در روزهای مجاز از خانه خارج شوند. در غیراین‌صورت جریمه نقدی و توقیف ساعتی، در انتظار متخلفان خواهد بود.

طرح زوج و فرد تهران تا چه زمانی ادامه دارد؟

طرح زوج و فرد از درب منازل در تهران، از اول آذر ۱۴۰۴ آغاز شده است. پس از تمدید در چند نوبت، طرح زوج و فرد تهران تا ۱۹ آذر ادامه داشت. روز ۱ و ۲ دی نیز این طرح اجرا شد. دبیر کارگروه کاهش آلودگی هوای استان تهران تاکید کرده است که طرح زوج یا فرد تا پایان سال در تهران اجرا خواهد شد. هرچند این مساله با واکنش منفی شهرداری تهران مواجه شد. مشخص نیست تا پایان زمستان سال ۱۴۰۴ چند نوبت دیگر، این طرح اجرا شود.

طرح زوج و فرد تهران تا چه ساعتی است؟

ساعت اجرا در تازه‌ترین اعلام رسمی، ۰۶:۳۰ تا ۲۰:۳۰ تعیین شده است؛ هرچند در برخی روزهای ابتدایی اخبار منتشره از سوی پلیس راهور، ساعت پایان طرح را ۱۸:۳۰ اعلام کرده بود.

نکته: در طول بازه اجرای طرح زوج و فرد، هیچ تغییری در اجرای طرح آلودگی هوا و طرح ترافیک صورت نگرفت.

جریمه طرح زوج و فرد چقدر است و ماجرای توقیف ساعتی چیست؟

جریمه طرح زوج و فرد معادل ۲۰۰ هزار تومان است، اما اگر تخلفات دیگری مثل دودزا بودن خودرو یا نداشتن معاینه فنی هم کنار آن قرار بگیرد، مجموع جریمه‌ها می‌تواند تا حدود ۵۰۰ هزار تومان برسد.

پلیس برای اینکه بازدارندگی این طرح را بیشتر کند از روش توقیف ساعتی نیز استفاده می‌کند؛ یعنی خودروهای متخلف را در میادین و تقاطع‌های مهم چند ساعت نگه می‌دارند. نکته‌ای که این روزها بیشتر از همه به چشم می‌آید، حضور پررنگ‌تر پلیس نسبت به سال گذشته است. تعداد تیم‌های مستقر در سطح شهر بیشتر شده و کنترل‌ها لحظه‌به‌لحظه انجام می‌شود. 

اتفاق جدید در طرح زوج و فرد؛ تردد ماشین‌های سنگین تا اطلاع ثانوی ممنوع!

در طرح زوج و فرد آذر ۱۴۰۴، تردد کامیون‌ها و وسایل نقلیه سنگین در تهران کاملا ممنوع شد. این ممنوعیت حتی شامل تردد شبانه بود. موضوعی که در سال‌های گذشته سابقه نداشت. کامیون‌های حامل سوخت، دارو و مواد غذایی فاسدشدنی به عنوان استثنا اجازه تردد داشتند.

طرح زوج و فرد از درب منزل شامل اسنپ میشود؟

در طرح زوج و فرد از درب منزل در آذر و دی ۱۴۰۴، هیچ استثنائی برای رانندگان تاکسی‌های اینترنتی مانند اسنپ و تپسی در نظر گرفته نشده است. به عبارت دیگر، تمامی رانندگان تاکسی‌های اینترنتی موظف به رعایت طرح هستند.

معافیت کامل خودروهای هیبریدی و برقی از طرح زوج و فرد آذر و دی ۱۴۰۴

خبر خوب برای دارندگان خودروهای هیبریدی و برقی این است که محدودیت‌های طرح زوج و فرد شامل آن‌ها نمی‌شود و ترددشان کاملا آزاد است. پلیس راهور اعلام کرده است که خودروهای هیبریدی و برقی به دلیل ماهیت کم‌آلایندگی‌شان در فهرست محدودیت‌های آلودگی هوا قرار نمی‌گیرند. به گفته سردار موسوی‌پور، این خودروها با هدف کاهش آلایندگی تولید شده‌اند و اثری بر تشدید آلودگی ندارند؛ برای همین، پلیس آن‌ها را از محدودیت‌های طرح زوج و فرد آذر ۱۴۰۴ معاف کرده است.

وضعیت طرح زوج و فرد در شهرهای مختلف (آذر و دی ۱۴۰۴)

دی ماه ۱۴۰۴ هیچ محدودیت ترددی برای شهرهایی غیر از تهران در نظر گرفته نشده است. در آذر ۱۴۰۴ تهران و تبریز، اصفهان و شهر کرج سراغ محدودیت‌های ترافیکی رفتند. در باقی شهرها، محدودیت‌ها بیشتر از جنس تعطیلی مدارس، غیرحضوری شدن دانشگاه‌ها و کاهش فعالیت ادارات بود.
تبریز چند روز طرح زوج و فرد از درب منازل را اجرا کرد، اما با وجود اثر مثبت آن بر ترافیک، به دلیل پیگیری‌های مردمی و برای رفاه خانواده‌های دانش‌آموزان، ادامه طرح لغو شد. به گفته استاندار آذربایجان شرقی، ۸۰ درصد مردم تبریز در روزهای اجرای طرح همراهی کردند.

در هفته‌های ابتدایی آذر ماه، طرح زوج و فرد در کرج به‌صورت موقت و در بازه‌ی زمانی ۰۶:۳۰ تا ۲۰:۳۰ اجرا شد. در اصفهان نیز این طرح به‌طور محدود و در دو نوبت زمانی اجرا شد؛ نوبت اول از ۸ تا ۱۳ و نوبت دوم از ۱۶ تا ۲۱.

با این حال، این محدودیت‌ها به جز تهران در شهرهای دیگر ادامه پیدا نکرده‌اند. در دیگر شهرها مانند قم، فارس، هرمزگان و استان مرکزی نیز به‌جای اجرای طرح‌های ترافیکی ثابت، عمدتاً تصمیم‌ها حول تعطیلی یا غیرحضوری شدن مدارس و دانشگاه‌ها متمرکز بوده است.

طرح زوج و فرد چقدر بازدارنده بوده است؟

طرح زوج و فرد از درب منازل اگرچه در کوتاه‌مدت توانست بخشی از ترددها را کاهش دهد اما یک ابزار واقعاً بازدارنده نبود. راننده‌ای که می‌بیند جریمه ۲۰۰ هزار تومانی از هزینه یک رفت‌و‌برگشت با تاکسی اینترنتی ارزان‌تر است، جریمه را نه به‌عنوان «تنبیه»، بلکه به‌عنوان هزینه عادی تردد می‌پردازد. وقتی معادله اقتصادی به نفع خودروی شخصی باشد، حتی سخت‌ترین ممنوعیت‌ها هم در نهایت دور زده می‌شوند.

از طرف دیگر، ضعف ساختاری در ناوگان حمل‌ونقل عمومی و شلوغی مترو و اتوبوس باعث شده شهروندان احساس کنند، گزینه جایگزین قابل اتکایی برای خودروی شخصی ندارند. تاکتیک‌های فرار از نظارت (نظیر استفاده از مسیرهای بدون پلیس) و کامل نبودن پوشش نظارتی هم این پیام را به رانندگان منتقل کرده که همیشه یک راه برای فرار از طرح زوج و فرد وجود دارد. از سوی دیگر، گزارش‌های میدانی نشان می‌دهد دوربین‌های سطح شهر تهران به ندرت تخلف از طرح زوج و فرد را ثبت کرده‌اند.

واکنش پلیس با اضافه کردن توقیف ساعتی نشان می‌دهد که مجریان این طرح نسبت به ناکافی بودن این بازدارندگی آگاه هستند. با این حال، با توجه به مطلوب نبودن وضعیت حمل و نقل عمومی، اجرای طرح‌هایی نظیر طرح زوج و فرد، فقط می‌تواند بخشی از متخلفان را منصرف کند، نه اکثریت را.