عوارض پارک حاشیه ای؛ نحوه استعلام و پرداخت پارک حاشیه ای هوشمند

اگر بدون اینکه وارد پارکینگ شده باشید، با پیامک یا بدهی «عوارض پارک حاشیه‌ای» برای پلاک خودرویتان روبه‌رو شده‌اید، احتمالاً اولین سؤال شما این است که این مبلغ بابت چیست؟ در گام اول باید بدانید این هزینه براساس ماده ۱۵ قانون رسیدگی به تخلفات رانندگی، بابت توقف خودرو در محدوده‌های مجاز پارک حاشیه‌ای دریافت می‌شود.

این مبلغ با خلافی خودرو تفاوت دارد و ممکن است حتی بدون دریافت پیامک بعد از هر بار توقف، برای پلاک شما ثبت شده باشد. در ادامه توضیح می‌دهیم عوارض پارک حاشیه‌ای چگونه محاسبه می‌شود، از کجا می‌توان آن را استعلام و پرداخت کرد و در صورت اعتراض چه راهی برای پیگیری وجود دارد.

عوارض پارک حاشیه‌ای چیست؟

پارک حاشیه‌ای به محل‌های مشخصی در حاشیه خیابان‌ها گفته می‌شود که توقف خودرو در آنها تحت مدیریت شهری قرار دارد و ممکن است مشمول پرداخت هزینه باشد. در گذشته، در برخی معابر برای دریافت هزینه توقف از پارکومتر استفاده می‌شد؛ روشی که نتوانست به‌طور گسترده و مؤثر ادامه پیدا کند و به‌تدریج جای خود را به شیوه‌های هوشمند ثبت و محاسبه هزینه داد.

در مدل فعلی، برخلاف پارکینگ‌های عمومی، لزوماً نیازی به حضور متصدی، استفاده از پارکومتر یا پرداخت وجه در همان لحظه توقف نیست. در محدوده‌هایی که عوارض پارک حاشیه‌ای به‌صورت هوشمند اجرا می‌شود، توقف خودرو براساس پلاک ثبت می‌شود و هزینه آن با توجه به مدت توقف و ضوابط تعیین‌شده محاسبه خواهد شد. اگر این مبلغ در زمان مقرر پرداخت نشود، می‌تواند به‌عنوان بدهی مرتبط با پلاک خودرو باقی بماند.

به گفته پوریا علیمردانی، مدیرعامل سازمان حمل و نقل و ترافیک شهرداری تهران، پارک حاشیه‌ای در تهران در چهار منطقه ۱، ۴، ۵ و ۲۲ فعال است.

ساعات اجرای طرح پارک حاشیه‌ای از ۷ صبح تا ۲۱ است. این طرح علاوه بر تهران، در شهرهایی مانند اردبیل، همدان، گرگان و مشهد و تعدادی دیگر از شهرهای کشور نیز اجرا شده است.

هزینه پارک حاشیه‌ای چقدر است؟

هزینه پارک حاشیه‌ای در تهران به دو عامل اصلی بستگی دارد: 

• مدت زمان توقف خودرو 
• رده معبری که خودرو در آن پارک شده 

به همین دلیل، مبلغی که برای دو خودرو با مدت توقف یکسان ثبت می‌شود، ممکن است بسته به محل پارک متفاوت باشد.

براساس تعرفه سال ۱۴۰۵، نرخ پایه پارک حاشیه‌ای برای خودروهای سواری و وانت در دو ساعت ابتدایی، به ازای هر نیم‌ساعت ۶ هزار و ۱۰۰ تومان است. پس از دو ساعت، نرخ هر نیم‌ساعت افزایش پیدا می‌کند.

نوع وسیله نقلیه	هر نیم‌ساعت تا ۲ ساعت	هر نیم‌ساعت پس از ۲ ساعت
سواری و وانت	۶,۱۰۰ تومان	۸,۰۰۰ تومان
کامیونت و مینی‌بوس	۱۲,۵۰۰ تومان	۱۵,۴۰۰ تومان

برای پارک موتورسیکلت‌ها با توجه به اینکه هر پنج موتور جای یک خودرو را اشغال می کنند برای هر موتور ۲۰ درصد هزینه پارک خودروها دریافت خواهد شد. 

البته این ارقام نرخ پایه هستند و هزینه نهایی با توجه به محل پارک خودرو تغییر می‌کند. معابر مشمول پارک حاشیه‌ای در چهار رده «الف»، «ب»، «ج» و «د» طبقه‌بندی شده‌اند و برای هر رده ضریب متفاوتی در نظر گرفته شده است.

منظور از رده معبر، میزان اهمیت و تقاضای پارک در آن محدوده است. خیابان‌هایی که پرترددتر هستند، تقاضای بیشتری برای جای پارک دارند یا در محدوده‌های تجاری، اداری و خدماتی شلوغ قرار گرفته‌اند، می‌توانند در رده‌های بالاتر قرار بگیرند. در مقابل، معابری که تقاضای کمتری برای پارک دارند، در رده‌های پایین‌تر قرار می‌گیرند. بنابراین رده «الف» بالاترین ضریب و رده «د» پایین‌ترین ضریب محاسبه هزینه پارک حاشیه‌ای را دارد. 

رده معبر	ضریب محاسبه هزینه
الف	۱.۸
ب	۱.۴
ج	۱.۲
د	۱

برای مثال، اگر یک خودروی سواری ۸ ساعت در پارک حاشیه‌ای توقف داشته باشد، نرخ پایه این توقف حدود ۱۲۰ هزار و ۴۰۰ تومان می‌شود و سپس ضریب مربوط به معبر روی آن اعمال خواهد شد.

در چنین شرایطی، هزینه یک توقف ۸ ساعته می‌تواند بسته به رده معبر، حدود ۱۲۰ تا ۲۱۷ هزار تومان باشد. اگر چنین توقفی هر روز تکرار شود، رقم ماهانه نیز قابل توجه خواهد بود.

رده معبر	هزینه تقریبی روزانه برای ۸ ساعت توقف	هزینه تقریبی ماهانه
الف	۲۱۶,۷۲۰ تومان	۶,۵۰۱,۶۰۰ تومان
ب	۱۶۸,۵۶۰ تومان	۵,۰۵۶,۸۰۰ تومان
ج	۱۴۴,۴۸۰ تومان	۴,۳۳۴,۴۰۰ تومان
د	۱۲۰,۴۰۰ تومان	۳,۶۱۲,۰۰۰ تومان

محاسبه ماهانه این جدول بر مبنای تکرار روزانه ۸ ساعت توقف در طول ۳۰ روز انجام شده است.

بدهی پارک حاشیه‌ای چه تفاوتی با خلافی خودرو دارد؟ 

نکته‌ای که باید درباره بدهی پارک حاشیه‌ای بدانید این است که این بدهی با خلافی خودرو تفاوت دارد. خلافی خودرو در نتیجه ثبت تخلف رانندگی ایجاد می‌شود و رسیدگی به آن در حوزه پلیس راهور قرار دارد؛ اما هزینه پارک حاشیه‌ای بابت استفاده از محل‌های مشخص‌شده برای توقف خودرو در حاشیه معابر دریافت می‌شود. در تهران، اجرای این طرح و دریافت هزینه آن در حوزه مدیریت شهری و شهرداری تهران قرار دارد. 

چرا ممکن است راننده از بدهی پارک حاشیه‌ای خبر نداشته باشد؟

یکی از دلایل اصلی، ناآشنایی بسیاری از رانندگان با سازوکار پارک حاشیه‌ای است. ممکن است راننده خودرو را در حاشیه یک خیابان پارک کند، بدون اینکه بداند آن معبر در محدوده پارک حاشیه‌ای قرار دارد و توقف خودرو در آن مشمول هزینه می‌شود. 

از طرف دیگر، اطلاع‌رسانی بدهی پارک حاشیه‌ای هم مانند برخی تخلفات رانندگی نیست. برای خلافی ممکن است پس از ثبت تخلف، پیامکی برای مالک خودرو ارسال شود؛ اما درباره پارک حاشیه‌ای معمولاً راننده بعد از هر توقف یا ایجاد بدهی، پیامک جداگانه‌ای دریافت نمی‌کند.

نحوه مشاهده و پرداخت بدهی پارک حاشیه‌ای

مشاهده و پرداخت پارک حاشیه ای هوشمند، با ورود به سامانه تهران من یا سامانه شهرزاد امکان‌پذیر است. 

برای استعلام پارک حاشیه ای تهران و پرداخت پارک حاشیه‌ای باید مراحل زیر را طی کنید: 

• از صفحه اصلی، گزینه پارک حاشیه‌ای را انتخاب کنید. 

• خودروی خود را انتخاب کنید یا اگر پلاک شما ثبت نشده، با انتخاب افزودن خودرو، پلاک خود را ثبت کنید.
• در ادامه، جزئیات بدهی‌های پارک حاشیه‌ای ثبت‌شده برای پلاک خودرو نمایش داده می‌شود و می‌توانید مبلغ بدهی را از همان بخش پرداخت کنید.

 درصورتی‌که کیف پول شما در سامانه شارژ کافی داشته باشد، امکان پرداخت بدهی برای شما فراهم است.

اگر به بدهی پارک حاشیه‌ای اعتراض داشته باشیم چه باید کرد؟

ثبت اشتباه بدهی پارک حاشیه‌ای رایج نیست، اما ممکن است برخی رانندگان نسبت به بدهی ثبت‌شده برای پلاک خود ابهام یا اعتراض داشته باشند. در این شرایط، می‌توان با مراجعه به یکی از دفاتر پلیس +۱۰، اطلاعات مربوط به بدهی و پلاک خودرو را بررسی و موضوع را پیگیری کرد.